Chengdu - miasto pand i kuchni syczuanskiej

Chengdu, stolica prowincji Syczuan w południowo-zachodnich Chinach, jest niepodważalnie najważniejszym miastem na świecie dla ochrony i hodowli pandy wielkiej (Ailuropoda melanoleuca) i to właśnie ten wyjątkowy status sprawia, że co roku przyciąga miliony turystów z całego globu. Miasto liczące ponad 20 milionów mieszkańców jest jednocześnie jednym z najdynamiczniej rozwijających się ośrodków gospodarczych Chin, a obok nowoczesnych drapaczy chmur kryje tysiące lat historii, żywą kulturę herbaciarnianą i wyjątkowo pikantną kuchnię syczuańską, wpisaną przez UNESCO na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości.

Nieprzypadkowo Chengdu bywa nazywane miastem lenistwa i zaproszenia do zwolnienia tempa. W mieście, gdzie nawet biznesowe spotkania odbywają się przy herbacie w ogrodzie, a panda wielka spędza połowę doby na jedzeniu bambusa, czas płynie inaczej. To połączenie unikalnej fauny, bogatej historii i rozrywającego zmysły jedzenia czyni Chengdu jednym z najbardziej fascynujących miejsc w Azji.

Historia Chengdu: miasto o czterech tysiącach lat tradycji

Chengdu jest jednym z niewielu miast w Chinach, które przez ponad 2000 lat nieprzerwanej historii zachowało swoją pierwotną nazwę i lokalizację. Miasto założono ponad 4000 lat temu, lecz jego rozkwit nastąpił w czasach państwa Shu (VII-III w. p.n.e.), które stało się potężnym centrum politycznym i handlowym Chin centralnych.

W czasach dynastii Han (206 p.n.e. - 220 n.e.) Chengdu stało się jednym z pięciu największych miast cesarstwa. Wytwarzało jedwab, lak i broń, kontrolując szlaki handlowe prowadzące na zachód (Jedwabny Szlak) i południe (Jedwabny Szlak Morski). Środkowy Syczuan znany był jako Jincheng, co oznacza Miasto Brokatu, gdyż chengduski jedwab w kolorze purpury był towarem najbardziej pożądanym na cesarskim dworze.

Pierwsze papierowe pieniądze świata

W czasach dynastii Song (960-1279 n.e.) Chengdu stało się miejscem przełomowego wynalazku finansowego: wydrukowano tutaj pierwsze papierowe pieniądze na świecie, zwane jiaozi. Wcześniejsze metalowe monety były zbyt ciężkie do transportu na duże odległości, co hamowało rozwój handlu. Genialny pomysł kupców z Chengdu zrewolucjonizował globalny system monetarny i stanowi jeden z najważniejszych wkładów chińskiej cywilizacji w historię ludzkości.

Chengdu w dobie nowożytnej

W XX wieku Chengdu stało się ważnym centrum militarnym i przemysłowym. Podczas II wojny sino-japońskiej (1937-1945) miasto przyjęło setki tysięcy uchodźców z wschodniej i centralnej części kraju, a w jego okolicach stacjonowały alianckie jednostki lotnicze. Po 1949 roku, pod rządami Chińskiej Republiki Ludowej, Chengdu rozwijało się jako centrum przemysłu lotniczego, elektronicznego i technologicznego.

Baza Badawczo-Hodowlana Pandy Wielkiej w Chengdu

Bez wątpienia najważniejszą atrakcją turystyczną i naukową Chengdu jest Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding, znana również jako Panda Base lub Ośrodek Pand Chengdu. Placówka ta powstała w 1987 roku, gdy lokalne władze i naukowcy postanowili ratować gatunek, którego populacja w naturze liczyła jedynie kilkaset osobników.

Skala i znaczenie ośrodka

Dzisiaj Panda Base zajmuje ponad 37 hektarów, porośniętych w 96% drzewami i bambusem. Żyje w niej ponad 80 pand wielkich (w zależności od roku) oraz kilkadziesiąt pand rudych (Ailurus fulgens). Ośrodek jest największym centrum badań nad pandą wielką na świecie i odgrywa kluczową rolę w:

• Programach hodowlanych in situ i ex situ (w naturze i w niewoli)
• Badaniach genetycznych i endokrynologicznych
• Opracowywaniu technik sztucznego zapłodnienia i wspomagania rozrodu
• Edukacji i dyplomacji pand (Panda Diplomacy)
• Przywracaniu pand do naturalnych siedlisk w górach Qinling i Minshan

Dyplomacja pand

Chiny od lat 70. XX wieku stosują pandy wielkie jako narzędzie dyplomatyczne. Pary pand trafiają do ogrodów zoologicznych w USA, Japonii, Francji i innych krajach jako symbol dobrosąsiedzkich stosunków. Zwierzęta te formalnie pozostają własnością Chin i są "wypożyczane" na okres 10-15 lat w ramach umów, które regulują warunki hodowli, ewentualnego potomstwa i badań naukowych. Chengdu jako główne centrum hodowlane odgrywa w tej dyplomacji rolę kluczową.

Inne atrakcje Chengdu

Chengdu oferuje znacznie więcej niż tylko pandy. Miasto jest fascynującym połączeniem starożytnej historii, żywej tradycji i nowoczesności.

Świątynia Wuhou

Świątynia Wuhou (Wuhou Ci) to jeden z najważniejszych kompleksów historycznych w Chengdu, poświęcony Zhuge Liangowi, genialnego stratega i kanclerza z okresu Trzech Królestw (220-280 n.e.). Zhuge Liang jest w Chinach symbolem mądrości, wierności i strategicznego myślenia. Obok świątyni rozciąga się rekonstrukcja zabytkowej dzielnicy Jinli, wypełniona tradycyjnymi domami, straganami z jedzeniem i sklepami z pamiątkami.

System nawadniający Dujiangyan

Około 60 km na północny zachód od Chengdu leży Dujiangyan, jeden z cudów starożytnej inżynierii chińskiej. System nawadniający zbudowany w III wieku p.n.e. przez Li Binga i jego syna działa do dziś bez żadnej tamy, rozdzielając wody rzeki Min na dwa kanały i nawadniając Równinę Chengdu. W 2000 roku Dujiangyan zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W pobliżu systemu nawadniającego znajduje się góra Qingcheng z kompleksem taoistycznych świątyń.

Stara Ulica Kuanzhai Xiangzi

Historyczna dzielnica Kuanzhai Xiangzi (dosłownie: Szeroka i Wąska Uliczka) to trzy równoległe alejki zachowane w stylu architektury dynastii Qing (XVII-XX w.). To doskonałe miejsce do spacerów, kosztowania tradycyjnych przekąsek syczuańskich i obserwowania lokalnego życia. Herbaciarnie, restauracje, teatry marionetek i artystyczne sklepy tworzą atmosferę dawnego Chengdu.

Kuchnia syczuańska: pikantność, która uzależnia

Chengdu jest stolicą kulinarną Syczuanu, a kuchnia syczuańska należy do ośmiu wielkich tradycji kulinarnych Chin. W 2010 roku UNESCO przyznało Chengdu tytuł Kreatywnego Miasta Kuchni, jako pierwszemu miastu azjatyckiemu w tej kategorii.

Charakterystyczną cechą kuchni syczuańskiej jest podwójny atak zmysłów: ostrość pochodzi od chili, a specyficzne, elektryzujące mrowienie od pieprzu syczuańskiego (Zanthoxylum simulans). Kombinacja tych dwóch smaków tworzy efekt zwany mala (ostrość i mrowienie), który jest niepowtarzalnym doznaniem smakowym.

Najbardziej znane dania

• Mapo Tofu: Miękkie tofu w pikantnym sosie z fermentowanej pasty chili, mielonej wieprzowiny i pieprzu syczuańskiego. Danie wynalezione w XIX wieku przez kobietę o imieniu Chen, prowadzącą restaurację w Chengdu.
• Kung Pao Chicken (Gong Bao Ji Ding): Kurczak z orzeszkami ziemnymi, suszonymi chili i warzywami w słodko-słonym sosie. Danie znane na całym świecie, choć wersja serwowana poza Chinami często daleko odbiega od oryginału.
• Hot Pot (Huo Guo): Wspólny posiłek przy garnku z wrzącym pikantnym bulionem, do którego zanurza się surowe mięso, warzywa, tofu i makaron. Chengdu Hot Pot jest wyjątkowo pikantny i bogaty w przyprawy.
• Dan Dan Noodles: Makaron w pikantnym sosie z mielonej wieprzowiny, fermentowanych warzyw i tahini, posypany orzeszkami ziemnymi.

Chengdu jako nowoczesna metropolia

Chengdu jest piątym co do wielkości miastem w Chinach pod względem liczby mieszkańców i jednym z najszybciej rozwijających się centrów technologicznych i biznesowych Azji. Miasto jest siedzibą chińskich centrów badawczo-rozwojowych globalnych firm, takich jak Intel, Dell, Toyota i Foxconn.

W 2022 roku Chengdu gościło Letnie Igrzyska Świata (World Games), a rok później było gospodarzem 31. Letnich Igrzysk Studenckich (FISU World University Games). Infrastruktura transportowa miasta, w tym jedno z największych lotnisk w Chinach (Tianfu International Airport, otwarte w 2021 roku z roczną przepustowością 90 milionów pasażerów), sprawia, że jest ono doskonałym hubem komunikacyjnym dla całej zachodniej i środkowej Azji.

Kultura herbaciarna w Chengdu

Chengdu jest uważane za jedno z najważniejszych centrów kultury herbacianej w Chinach. Herbaciarnie, zwane tutaj chaguan, są sercem życia społecznego miasta i miejscem, gdzie mieszkańcy spędzają całe popołudnia przy filiżance herbaty, grając w madżonga, rozmawiając lub po prostu odpoczywając. Kultura ta jest tak głęboko zakorzeniona, że nawet biznesowe negocjacje prowadzi się w herbaciarniach.

Herbata z Syczuanu, szczególnie zielona herbata Mengding Ganlu z góry Mengding, jest jedną z najwyżej cenionych w Chinach i ma historię sięgającą dynastii Han. Ceremonia parzenia herbaty w chengduskim stylu różni się od japońskiej czy shanghajskiej: jest mniej formalna, bardziej towarzyska i skupia się na przyjemności rozmowy, a nie samym rytuale.

Charakterystycznym elementem chengduskiej kultury herbacianej jest tradycja masażu uszu oferowanego przez wędrownych golarzy w ogrodowych herbaciarniach. Ten pradawny zwyczaj przeżywa renesans wśród turystów zafascynowanych lokalną kulturą.

Opera syczuańska: żywa tradycja sceniczna

Opera syczuańska (Chuanju) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów kultury Chengdu i całego Syczuanu. W odróżnieniu od bardziej znanych oper pekińskiej czy kantońskiej, opera syczuańska słynie przede wszystkim z techniki bianlian, czyli magicznej zmiany masek twarzowych. Aktorzy w ułamkach sekund zmieniają kolorowe maski, nie pozwalając widzom dostrzec mechanizmu tej sztuczki.

Spektakle opery syczuańskiej zawierają również akrobatykę, efekty ogniowe i ekspresyjny taniec. Tradycja ta jest wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO jako element żywej tradycji artystycznej Chin. W Chengdu regularne spektakle odbywają się w Shufengyayun Theater i w historycznej dzielnicy Jinli.

Okolice Chengdu warte odwiedzenia

Chengdu jest doskonałą bazą wypadową dla wycieczek po prowincji Syczuan, która jest jednym z najbogatszych przyrodniczo i kulturowo regionów Chin.

Leshan: Wielki Budda

Około 150 km na południe od Chengdu, przy zbiegu rzek Min i Dadu, wznosi się Wielki Budda z Leshan, największa kamienna statua Buddy na świecie. Wykuta w skale w VIII wieku n.e. mierzy ponad 71 metrów wysokości. Leshan Wielki Budda jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO i jest jedną z najbardziej imponujących budowli starożytnej Azji. Same wielkie palce u nóg są wyższe niż przeciętny dorosły człowiek.

Emeishan: Święta Góra Buddyjska

Góra Emei (Emeishan) to jedna z czterech świętych gór buddyjskich Chin i miejsce pielgrzymek od ponad tysiąca lat. Łańcuch klasztorów i świątyń rozciąga się wzdłuż szlaków wspinaczkowych prowadzących na szczyt na wysokości 3099 m n.p.m. Na zboczach góry żyją małpy tybetańskie, a widok ze szczytu podczas wschodu słońca, gdy chmury otaczają klasztor Jindian (Złotą Świątynię), jest jednym z najbardziej spektakularnych krajobrazów w Chinach.

Rezerwat Jiuzhaigou

Jiuzhaigou (Dolina Dziewięciu Wiosek) to jeden z najpiękniejszych rezerwatów przyrody w Chinach, około 400 km od Chengdu. Kaskady wodospadów, wielopoziomowe jeziora o turkusowej, szmaragdowej i kobaltowej wodzie, gęste lasy i ośnieżone szczyty tworzą krajobraz rodem z baśni. Jiuzhaigou wpisano na listę UNESCO zarówno jako światowe dziedzictwo przyrodnicze, jak i element sieci Biosfery. Dojazd z Chengdu zajmuje 6-8 godzin autokarem lub 40 minut samolotem.

Jak dotrzeć do Chengdu i kiedy jechać?

Chengdu dysponuje dwoma lotniskami: Shuangliu International Airport (historyczne) i nowoczesnym Tianfu International Airport, otwartym w 2021 roku. Bezpośrednie połączenia lotnicze łączą Chengdu z wieloma europejskimi miastami, choć większość tras wymaga przesiadki w Pekinie, Szanghaju lub Kantonie.

Najlepszą porą roku na odwiedziny jest wiosna (marzec-maj) i jesień (wrzesień-listopad). Lato w Chengdu jest gorące i wilgotne, a zima chłodna i mgłowa. Warto wiedzieć, że Chengdu jest jednym z miast w Chinach z najmniejszą liczbą słonecznych dni w roku ze względu na szczególną cyrkulację powietrza w Kotlinie Syczuańskiej otoczonej górami.

Często zadawane pytania

Dlaczego Chengdu jest nazywane stolicą pandy?

Chengdu gosci najwiekszy na swiecie osrodek hodowli i badan nad panda wielka, utworzony w 1987 roku. Prowincja Syczuan, ktorej stolica jest Chengdu, to glowny naturalny obszar wystepowania tego gatunku w Chinach. W Panda Base zyje ponad 80 pand, co czyni Chengdu najwazniejszym miejscem dla ochrony tego gatunku na swiecie.

Czy pandy w Chengdu mozna dotknac?

Dotykanie pand w Panda Base nie jest dozwolone od 2019 roku, gdy Chiny wprowadzily zakaz tego typu kontaktu ze wzgledu na dobro zwierzat i ryzyko przenoszenia chorob. Wczesniej mozna bylo uczestniczyc w platnych sesjach ze zdjecia z panda, jednak te praktyki zostaly zakonczane z powodu stresu, jaki zadawaly zwierzetom.

Ile kosztuje wstep do Panda Base w Chengdu?

Ceny biletow do Bazy Badawczej Pandy Wielkiej w Chengdu moga ulec zmianie. Historycznie bilet normalny kosztowal okolo 90 juanow (okolo 50 zlotych), jednak oplaty sa regularnie aktualizowane. Rezerwacja biletu online z wyprzedzeniem jest niemal obowiazkowa, gdyz liczba odwiedzajacych jest ograniczona.

Jak daleko od centrum Chengdu jest Panda Base?

Chengdu Research Base of Giant Panda Breeding znajduje sie okolo 10 km od centrum Chengdu. Mozna tam dotrzec autobusem miejskim, metrem (linia 3, stacja Xiongmao Jidi) lub taksowka w okolo 20-30 minut. Metro jest najwygodniejsza opcja dla turystow.

Czym rozni sie panda wielka od pandy rudej?

Panda wielka (Ailuropoda melanoleuca) to duzy niedzwiedz azjatycki o charakterystycznym czarno-bialym umaszczeniu, wazacy 80-120 kg. Panda ruda (Ailurus fulgens) to znacznie mniejsze zwierze, rozmiarami przypominajace kota domowego, z rudym futrem i ogonem przypominajacym jenota. Mimo tej samej nazwy zwierzeta te nie sa blisko spokrewnione, a ich podobienstwo jest przykladem konwergencji ewolucyjnej.

Czy Chengdu jest bezpiecznym miejscem dla turystow?

Chengdu jest uznawane za jedno z najbezpieczniejszych wielkich miast w Chinach dla turystow zagranicznych. Przestepczosc wobec cudzoziemcow jest rzadka, a mieszkancy miasta znani sa z goscinnosci i latwosci nawiazywania kontaktow. Bariera jezykowa moze stanowic wyzwanie poza hotelami i restauracjami turystycznymi, gdyz znajomosc angielskiego wsrod przecietnych mieszkancow jest ograniczona.